Baca Temizliği

Baca temizliği, baca iç yüzeyinde biriken tabakanın mekanik yöntemle sökülüp dışarı alınmasıdır. Gerekçesi üç başlıkta toplanır:

• Çekiş: birikinti kesiti daraltır, gaz ya da duman yavaş çıkar ve geri teper.
• Yangın: katran ve yağ tutuşabilir; bacada başlayan yangın yüksek sıcaklığa ulaşır ve çatıya sıçrayabilir.
• Verim: kurumla kaplı kazan ve bağlantı kanalı ısıyı tutamaz, yakıt tüketimi artar.

Bunlara koku da eklenir. Mutfak bacasında ısınan yağın kokusu hem işletmeyi hem komşuları rahatsız eder; bazen şikâyetin tek kaynağı yıllardır temizlenmemiş bir bacadır. Koku ve dumanın diğer nedenlerini baca dumanı ve koku şikâyetine çözüm sayfasında anlatıyoruz.

• Kurum: yanmamış karbon parçacıklarıdır; kuru ve tozludur. Kazan ve soba bacalarında görülür, döner fırçayla kolay dökülür.
• Katran: nemli odun, düşük sıcaklıkta yanma ve soğuk baca bir araya geldiğinde oluşur. İlk evrede yapışkan, sonra sert ve parlak bir kabuktur. Fırça tek başına yetmez; kazıyıcı uç ve tekrarlı geçiş gerekir.
• Yağ: mutfak egzozunda yağ buharının soğuk yüzeyde yoğuşmasıyla oluşur. Yapışkandır, ısınınca akar ve en kolay tutuşan birikintidir. Yağ çözücü, sıyırma ve silme ile alınır.

Bir bacada bunların ikisi bir arada da bulunabilir. Kömür ve odun yakılan bir kazan bacasında hem kurum hem katran görülür. Temizliğe başlamadan önce kamerayla bakmamızın sebebi budur. Katı yakıt kullanan evlerde katranı azaltmanın en etkili yolu, odunu en az bir yaz kurutmak ve şömineyi boğarak, düşük alevle uzun süre yakmamaktır.

Bacanın içine fırça göndermek işin görünen kısmıdır. Asıl önemli olan, sökülen kirin binaya dağılmadan toplanmasıdır. Sıramız şöyle:

• Kamerayla hattın içine bakılır; kir türü, kalınlığı ve tıkanma noktası belirlenir.
• Cihaz bağlantısı ve alt ağız kapatılır, vakum alt ağza bağlanıp çalıştırılır.
• Döner fırça esnek bir mil üzerinde hattın içinde ilerletilir; çap değiştikçe fırça değiştirilir.
• Sert birikintide kazıyıcı uç, yağlı hatta yağ çözücü kullanılır.
• Dökülen kir vakumla ve torbayla toplanıp binadan çıkarılır.
• Kamerayla aynı noktalara yeniden bakılır ve çekiş denenir.

Talep edilen işlerde temizlik öncesi ve sonrası görüntülerini teslim ediyoruz. Kamera, temizlikle çözülmeyecek sorunları da gösterir: ayrılmış ek yeri, çatlak tuğla, çökmüş astar ya da kuş yuvası.

Kamerasız bir temizlikte işin bitip bitmediğini ancak cihazı yaktıktan sonra anlarsınız. Kamera bu belirsizliği ortadan kaldırır: temizlik sonrası görüntüde sac ya da tuğla yüzeyi seçilebiliyorsa hat açılmıştır.

Her tesisin çalışma saati, kir türü ve erişimi farklıdır. Bu yüzden baca temizliğini tesis tipine göre ayrı ayrı planlıyoruz:

• Apartman ve site: merkezi ısıtma kazanı ve ortak kombi bacası, yöneticiyle sezon öncesine planlanır. Ayrıntılar: apartman ve site baca temizliği.
• Kazan dairesi: kazanın içi, duman boruları, bağlantı kanalı ve baca birlikte temizlenir. Ayrıntılar: kazan ve kazan bacası temizliği.
• Restoran ve kafe: yağlı mutfak bacası, davlumbaz ve kanal servis bittikten sonra temizlenir. Ayrıntılar: restoran baca temizliği.
• Otel: mutfak, kazan dairesi ve çamaşırhane bacaları sezon takvimine göre planlanır. Ayrıntılar: otel baca temizliği.
• Hastane: mutfak ve kazan dairesi bacaları, hasta alanlarından uzak saatlerde, toz ve gürültü kontrolüyle temizlenir. Ayrıntılar: hastane baca ve havalandırma temizliği.
• Fabrika: proses ve buhar kazanı bacaları üretim duruşuna denk getirilir. Ayrıntılar: fabrika baca temizliği.

Aynı binada birden fazla tesis tipi bir arada olabilir. Zemin katında restoran bulunan bir apartmanda hem kazan bacası hem mutfak bacası vardır; ikisini aynı gün, farklı ekipmanla temizlemek yönetim ve işletme için tek bir planlama demektir. Otel ve hastanelerde ise mutfak, kazan dairesi ve çamaşırhane bacaları yıllık bir takvimde sıraya konur.

Aralık, yakıta ve kullanım yoğunluğuna göre değişir. Aşağıdakiler genel uygulamadır; kesin aralığı ilk temizlikte birikintinin hızına bakarak öneriyoruz.

• Doğalgaz kazanı ve ortak kombi bacası: yılda bir kontrol ve temizlik.
• Kömür, odun ya da pelet yakan kazan: sezon başında ve sezon ortasında.
• Şömine ve soba: her kullanım sezonundan önce; yoğun kullanımda sezon içinde ikinci kez.
• Fuel-oil kazanı: yılda en az iki kez.
• Yoğun çalışan restoran mutfağı egzozu: birkaç ayda bir; davlumbaz filtreleri çok daha sık.
• Fabrika proses bacası: üretim türüne ve planlı bakım takvimine göre.

Baca gazı sıcaklığının yükselmesi, kazanın sık sönmesi, ocakta dumanın içeri dönmesi ve davlumbazdan yağ damlaması, takvimdeki tarihi beklemeden temizlik gerektiğini gösterir.

Tesisler için en pratik yöntem, her temizlikte bir sonraki tarihi belirleyip kayda geçirmektir. Birikintinin hızı iki üç temizlikten sonra netleşir ve takvim tesisin gerçek kullanımına oturur.

• Bacayı sıcakken, cihaz çalışırken temizlemeye çalışmak.
• Alt ağzı açık bırakıp vakumsuz çalışmak; kurumun eve ya da kazan dairesine dağılması.
• Sert katranı yalnızca fırçayla geçip temizlendi saymak.
• Mutfak bacasında yalnızca davlumbaz filtresini yıkayıp kanalı ve fanı atlamak.
• Bacayı içinde ateş yakarak temizlemeye çalışmak; kontrolsüz baca yangını riski.
• Temizlikten sonra kamerayla bakmamak; tıkanmanın gerçekten açılıp açılmadığını bilmemek.

Piyasada satılan baca temizleme tozları kurumun bir kısmını gevşetebilir; fakat mekanik temizliğin yerini tutmaz ve sertleşmiş katranda etkisi sınırlıdır.

Baca yangını çoğu zaman bacadan gelen gürlemeye benzer bir sesle, çatı çıkışından yükselen yoğun duman ya da kıvılcımla fark edilir. Baca gövdesi dokunulamayacak kadar ısınabilir, bacanın geçtiği duvarlardan çıtırtı sesi gelebilir. Böyle bir durumda cihaz kapatılır, mümkünse hava girişi kısılır, bina boşaltılır ve 112 aranır. Sıcak bacaya su dökmek sacı ya da tuğlayı çatlatabilir.

Yangın söndükten sonra baca kullanılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir. Yüksek sıcaklık paslanmaz astarı eğebilir, ek yerlerini açabilir, tuğla bacada çatlak oluşturabilir. Kamerayla hattın tamamına bakıyor, hasarlı bölümleri tespit edip onarım ya da yenileme öneriyoruz.

Ekip geldiğinde önce cihazın kapalı ve soğuk olduğunu kontrol eder. Cihazın bulunduğu oda ve geçiş yolu örtülür, vakum çalıştırılır. Çatıdan çalışılacaksa çatıya güvenli erişim kurulur. Temizlik süresince cihaz kullanılmaz; restoranda ocaklar, apartmanda kazan, evde şömine kapalı kalır.

Süre, bacanın boyuna ve kirin türüne göre değişir; yaklaşık süreyi keşifte söylüyoruz. İş bitince alan toplanır, cihaz yeniden çalıştırılır ve çekiş denenir. Temizlik sırasında onarım gerektiren bir hasar görürsek fotoğrafıyla birlikte size gösteriyor, gerekirse baca montajı tarafında çözüm öneriyoruz.

Atık da işin parçasıdır. Kurum ve kül torbalanıp binadan çıkarılır; mutfak bacasından çıkan yağlı atık ayrı kaplarda toplanır ve evsel atıkla karıştırılmaz.

• Bacanın tipi ve sayısı
• Hattın boyu, çapı ve dirsek sayısı
• Kirin türü ve kalınlığı
• Temizlik kapağının varlığı ve erişim noktaları
• Çatıya erişim ve yükseklikte çalışma önlemleri
• Çalışma saati: mesai dışı, gece ya da hafta sonu

Fotoğraf ve kısa bir tarifle ön bilgi verebiliyoruz. Kesin teklif, bacayı ve erişimi gördükten sonra hazırlanır. Bir bina ya da işletmede birden fazla baca varsa hepsini aynı gün temizlemek, ekip ve erişim maliyetini tek seferde karşılamanızı sağlar. Sık kullanılan bir şömine ya da kazan için yıllık bir temizlik takvimi belirlemek, her seferinde yeniden keşif yapma ihtiyacını da azaltır.

Konak’taki merkezimizden Konak, Karabağlar ve Bornova’nın restoran ve apartman bacalarına, Çeşme ve Urla’nın şömineli müstakil evlerine ve otel mutfaklarına, Aliağa’nın sanayi tesislerine ulaşıyoruz. Kıyıdaki yapılarda tuzlu havanın bacanın dış yüzeyinde bıraktığı korozyon izlerini de temizlik sırasında kontrol ediyoruz.

Ege genelinde Aydın’ın sahil işletmelerine, Muğla’nın otel ve restoranlarına, Denizli’nin fabrika kazan dairelerine ve Manisa’nın apartman ve sitelerine mobil teknik ekiple gidiyoruz. İl bazlı ayrıntılar hizmet bölgeleri sayfasında.