Çatı İzolasyonu ve Trapez Kaplama

Tek kat metal çatı, güneşin ısısını neredeyse doğrudan içeri aktarır. Yazın hol içindeki hava çatıya yakın bölgede çok daha sıcaktır; raf üst katlarında duran ürün, tavana yakın çalışan vinç operatörü ve tavandaki elektrik tesisatı bundan ilk etkilenendir. Kışın ise ısıtılan holün ısısı en kolay çatıdan kaçar. Isı yalıtımı bu iki yönlü kaybı sınırlar. Üçüncü fayda daha az bilinir: yağmurun metal sacta çıkardığı gürültü yalıtımlı çatıda belirgin biçimde azalır.

İçinde üretim yapılan hollerde çatı yalıtımı havalandırma yükünü de değiştirir. Çatısı yalıtılan bir holde yazın içeri giren ısı azaldığı için mevcut havalandırma sistemi aynı debiyle daha serin bir ortam sağlar. Bu nedenle çatı ve havalandırma işi aynı yıl planlanıyorsa önce çatıyı ele almayı öneriyoruz.

• Tek kat trapez sac: Hafif ve ekonomiktir; yalıtım gerekmeyen sundurma, açık depo ve ısıtılmayan yapılarda yeterlidir. Kapalı ve nemli hollerde yoğuşma sorunu çıkarır.
• Sandviç panel: İki metal yüzey arasında taş yünü ya da poliüretan dolgu bulunur, fabrikada birleştirilir. Hızlı serilir, yalıtım düzgün dağılır. Taş yünü dolgu yangın davranışı, poliüretan dolgu hafifliği ile öne çıkar.
• Çift kat trapez sistem: Alt sac, buhar kesici, taş yünü şilte, taşıyıcı profil ve üst sactan oluşur. Yalıtım kalınlığı yerinde ayarlanabilir; mevcut bir trapez çatının üstüne kurulabildiği için yenileme işlerinde sık kullanılır.

Seçimi çatının taşıyıcı sistemi, açıklığı, holde yapılan iş ve bütçe belirler. Keşifte üç seçeneği aynı çatı için karşılaştırmalı olarak yazıyoruz.

Sac kalınlığı çatının üzerinde yürünebilirliğini ve rüzgâr altındaki davranışını belirler; ince sac montaj ve bakım sırasında kolay ezilir. Panel ve sac kalınlığını aşık aralığına göre seçiyor, teklifte açıkça yazıyoruz.

Bu soru, çatı işinde yanlış harcanan paranın en büyük kaynağıdır. Kaçak yağmurla birlikte gelir ve genellikle belirli noktalarda toplanır: vida delikleri, bindirmeler, mahya, dere kenarı, ışıklık çevresi ve baca geçişleri. Yoğuşma ise yağmur olmadan, özellikle soğuk kış sabahlarında, sacın geniş bir bölümünden damla damla gelir. İçeride ısıtma, buhar üreten proses ya da yoğun insan bulunan hollerde daha belirgindir.

Yoğuşmayı kaçak sanıp çatıyı baştan sona silikonlatmak sorunu çözmez. Kaçağı yoğuşma sanıp yalıtım eklemek ise suyu yalıtımın içine hapseder. Keşifte damlama izlerinin dağılımına, havaya ve iç ortamın nemine bakarak ikisini ayırıyoruz.

Ayrımı kolaylaştıran basit bir yöntem var: damlamanın olduğu günleri birkaç hafta not etmek. Damla yalnızca yağmurlu günlerde geliyorsa kaçak, kuru ve soğuk sabahlarda geliyorsa yoğuşma güçlü bir olasılıktır. İkisi aynı çatıda birlikte de görülebilir; o durumda önce kaçakları kapatıp ardından yalıtım ekliyoruz.

Yoğuşma, ılık ve nemli iç havanın soğuk saca temas etmesiyle oluşur. Önlemin iki yolu vardır: sacı ılık tutmak ve nemli havayı sacdan uzak tutmak. Isı yalıtımı sacın iç yüzeyinin soğumasını engeller, iç taraftaki buhar kesici de nemin yalıtıma ulaşmasını önler. Buhar kesicinin ek yerleri bantlanmalı, kenarlarda ve geçişlerde açık kalmamalıdır. Yoğun nem üreten hollerde buna ek olarak iç ortamın havalandırılması gerekir; çatı izolasyonu ile havalandırma sistemleri bu noktada birlikte planlanır.

Mevcut tek kat sac çatıda yoğuşmayı çözmenin en sık kullandığımız yolu, sacı yerinde bırakıp üstüne çift kat sistem kurmaktır. Bu yöntemde iç mekân çalışma boyunca kapalı kalır, eski sac iç kaplama görevi görür. Taşıyıcının ek yükü kaldırıp kaldırmadığını keşifte kontrol ediyor, şüpheli durumlarda statik değerlendirme yapılmasını öneriyoruz.

• Bindirme boyu: Çatı eğimi azaldıkça uç bindirmeler uzamalı, gerekirse sızdırmazlık bandı eklenmelidir.
• Vida ve conta: Contalı çatı vidası ezilmeden, dik ve oluk tepesinden sıkılmalıdır.
• Mahya: Trapez profiline uygun dolgu parçasıyla kapatılmalı, rüzgârla gelen yağmuru içeri almamalıdır.
• Dere: Kapasitesi çatı alanına yetmeli, eğimi suyu iniş borusuna götürmeli, düzenli temizlenmelidir.
• Işıklık: Çevresindeki bindirmeler ve contalar ayrı kontrol edilmelidir; eskiyen ışıklık paneli çatlak verir.
• Parapet ve duvar birleşimi: Duvara bindirilen ve üstten kapatılan bir dönüş sacıyla bitirilmelidir.

Bu detayların çoğu ilk kurulumda doğru yapılsa bile zamanla bozulur. Contalar güneşte sertleşir, dereler yaprak ve tozla dolar, sonradan çatıya çıkan ekipler sacı ezer. Yılda bir kez, sonbahar yağmurlarından önce yapılacak bir çatı kontrolü kışın ortaya çıkacak kaçakların çoğunu önceden yakalar.

Bir sanayi çatısında en çok su alan noktalar çoğunlukla sonradan açılmış deliklerdir: yeni bir kazan bacası, bir egzoz fanı ya da havalandırma bacası için kesilen sac. Bu delikler sıklıkla silikonla kapatılır; ancak baca ısınıp soğudukça hareket eder ve silikon kısa sürede çatlar. Doğru çözüm, trapez profiline oturan ve eğime göre kesilmiş bir yaka ile bacaya kelepçeyle bağlanan bir yağmurluktur. Sıcak bacalarda yaka ile baca arasında yanıcı olmayan bir ara parça bırakılır. Baca montajı yaptığımız işlerde bu parçaları baca çapına göre aynı atölyede imal ediyoruz. Çatı üstünde kalan kanalların yalıtımı için kanal izolasyonu sayfasına bakabilirsiniz.

• Yoğuşmayı kaçak sanıp bütün çatıyı silikonla kaplamak
• Yalıtım eklerken buhar kesiciyi atlamak ya da ek yerlerini açık bırakmak
• Çatıda yürürken trapez oluklarına basıp sacı ezmek
• Baca ve kanal geçişlerini yaka ve yağmurluk yerine yalnızca macunla kapatmak
• Dereleri temizlemeyip taşmaya bırakmak
• Taşıyıcının ek yükü kaldırıp kaldırmadığına bakmadan ikinci kat kaplama yapmak

Sık görülen bir hata daha var: çatıya sonradan eklenen klima dış üniteleri, fanlar ve güneş paneli taşıyıcıları için sacın rastgele delinmesi. Doğru kapatılmayan her yeni delik bir kaçak noktasıdır. Çatıya ekipman eklenecekse taşıyıcıyı aşıklara bağlayan ve sacı en az delen bir çözüm öneriyoruz.

• Çatı alanı (metrekare), eğimi ve yapının yüksekliği
• Onarım, ek yalıtım ya da komple yenileme kararı
• Panel ya da trapez sac türü, sac kalınlığı, yalıtım dolgusu ve kalınlığı
• Mahya, dere, ışıklık, baca ve kanal geçişi sayısı
• Eski kaplamanın sökümü ve atığın taşınması
• Kenar koruması, yaşam hattı, iskele kurulumu ve altında üretimin sürmesi

Teklifte her kalemi ayrı yazıyoruz; böylece yalnızca kaçakların giderilmesi ile komple yenileme arasındaki farkı aynı tablo üzerinden görebilirsiniz. Bölüm bölüm yürütülecek işlerde her bölümün maliyetini ayrıca gösteriyoruz.

Sanayi çatısında en büyük risk, sacın ve ışıklık panellerinin insan ağırlığını her noktada taşımamasıdır. Eski bir ışıklık paneli dışarıdan sağlam görünse de üzerine basıldığında kırılabilir. Bu yüzden çalışmaya başlamadan önce kenar koruması ve yaşam hattı kuruyor, ışıklıkların üstünü koruyucu ağla kapatıyor, yürüme yollarını aşık hatları üzerinden belirliyoruz. Ekip iş güvenliği kurallarına uygun emniyet kemeriyle yaşam hattına bağlı çalışır. Rüzgârlı havada sac ve panel yelken gibi davrandığı için serme işi durdurulur. Çatı kenarına cepheden erişim gerekiyorsa iskele kurulumu da plana eklenir.

Kemalpaşa’daki büyük lojistik depoları, Gaziemir’deki serbest bölge ve çevresindeki üretim yapıları, Menemen’in seramik ve yapı malzemesi tesisleri, Çiğli ve Bornova’daki küçük ve orta ölçekli sanayi hollerinin çatıları en sık çalıştığımız yerler arasındadır. Bu ilçelerin çoğunda çatılar tek kat trapez sacla kurulmuş, sonradan kapalı ve ısıtılan hollere dönüştürülmüştür; yoğuşma şikâyeti bu nedenle sık gelir. Bu çatılarda en sık yaptığımız iş, mevcut sacın üstüne çift kat sistem kurmak ve sonradan açılmış baca ve fan deliklerini yeniden kapatmaktır.

Manisa organize sanayi bölgesindeki fabrika çatıları, Uşak’ın tekstil ve deri tesisleri, Aydın’daki tarım ürünü depoları ve Muğla’daki otel yerleşkelerinin teknik bina çatıları için keşif ve uygulama planlanır. Keşif talebinizi iletişim sayfasından iletebilirsiniz.