Elektrostatik filtre duman ve yağ buharındaki partikülleri elektrik yüküyle tutar; karbon filtre ise havadaki koku moleküllerini aktif karbonun gözenekli yüzeyinde bağlar. Görünür duman sorununda elektrostatik filtre, koku şikâyetinde karbon filtre seçilir; ikisi birlikte varsa sistem önce elektrostatik, ardından karbon kademesiyle kurulur.
Karbon filtre mi, elektrostatik filtre mi sorusu genellikle bir şikâyetten sonra sorulur. Komşu pencereden bacayı gösterir, belediyeye dilekçe gider ya da site yönetimi toplantı yapar. İşletmeci ilk bulduğu filtreyi taktırır ve şikâyet sürer, çünkü seçilen filtre başka bir sorun için tasarlanmıştır.
Bu rehberde iki sistemin neyi tuttuğunu, neyi tutamadığını ve hangi durumda hangisinin seçildiğini anlatıyoruz. Doğru seçim için önce şikâyetin adını koymak gerekir: görünen duman mı, kokunun kendisi mi, yoksa ikisi birden mi?
Elektrostatik filtre nasıl çalışır?
Elektrostatik filtre, havadaki partikülleri elektrik alanıyla yakalar. Kanaldan gelen hava önce iyonizasyon bölümüne girer; burada duman ve yağ damlacıkları elektrik yükü kazanır. Ardından ters yüklü toplama plakalarının arasından geçerken bu parçacıklar plakalara yapışır. Arınan hava fandan bacaya devam eder.
Bu yöntem çok ince duman ve yağ buharı parçacıklarında etkilidir. Izgara, mangal ve kızartma yapan mutfaklarda bacadan çıkan görünür dumanı belirgin biçimde azaltır. Toplama plakaları yağla doldukça verim düşer; bu nedenle plakalar belirli aralıklarla sökülüp yıkanır.
Elektrostatik filtrenin sınırı gaz hâlindeki maddelerdir. Koku moleküllerinin büyük kısmı partikül olmadığı için plakaların arasından geçip bacadan çıkar. Duman şikâyeti biten bir mutfakta koku şikâyetinin sürmesinin nedeni çoğu zaman budur.
Aktif karbon filtre kokuyu nasıl tutar?
Aktif karbon filtre, kokuya neden olan gaz moleküllerini tutar. Aktif karbonun iç yapısı çok sayıda küçük gözenekten oluşur ve bu gözeneklerin toplam yüzeyi çok geniştir. Kanaldan geçen havadaki koku molekülleri bu yüzeye tutunur; olayın adı adsorpsiyondur.
Karbonun kapasitesi sınırlıdır. Gözenekler doldukça filtre kokuyu tutamaz hâle gelir ve karbonun değişmesi gerekir. Karbon yağa karşı da hassastır: yağ buharı yüzeyini kaplarsa gözenekler kısa sürede kapanır. Bu yüzden karbon filtre yağlı havanın doğrudan karşısına konmaz, önüne bir partikül tutucu kademe yerleştirilir. Ayrıntılar aktif karbon filtre sayfamızda.
İki filtre arasındaki temel fark nedir?
En kısa hâliyle: elektrostatik filtre gördüğünüz şeyi, karbon filtre kokladığınız şeyi tutar. Aşağıdaki karşılaştırma seçimi kolaylaştırır:
- Tuttuğu şey: elektrostatik filtre duman, is ve yağ damlacığı gibi partikülleri; karbon filtre koku veren gaz moleküllerini tutar.
- Bakım: elektrostatik filtrede plakalar yıkanıp yeniden kullanılır; karbon filtrede doygunluğa ulaşan karbon değiştirilir.
- Yağa dayanım: elektrostatik filtre yağlı havayla çalışacak biçimde tasarlanır; karbon filtrenin önünde yağ tutucu bir kademe olmalıdır.
- Enerji: elektrostatik filtre elektrikle çalışır; karbon filtre pasiftir ama fana ek direnç bindirir.
- Belirti: bacadan duman çıkıyorsa elektrostatik, duman yok ama koku yayılıyorsa karbon öncelikli düşünülür.
Bu fark bütçeye de yansır. Elektrostatik ünitenin ilk yatırımı daha yüksektir, ama plakalar yıkanarak uzun süre kullanılır. Karbon kademesinin ilk maliyeti daha düşüktür; buna karşılık karbon belirli aralıklarla yenilendiği için sürekli bir gider kalemi oluşturur.
Hangi durumda ikisi birlikte kullanılır?
Kömür ızgara, döner, balık ve kızartma yapan mutfaklarda hem duman hem koku vardır. Bu mutfaklarda tek filtre çoğunlukla yetmez. Yaygın kurulum sırası şöyledir: davlumbazda yağ tutucu filtre, kanalda elektrostatik filtre ünitesi, onun ardından karbon filtre kademesi ve en sonda fan.
Sıralamanın mantığı basit: her kademe bir sonrakini korur. Yağ tutucu kaba yağı alır, elektrostatik filtre ince dumanı ve yağ buharını tutar, karbon geriye kalan kokuyu bağlar. Sıra değiştiğinde, örneğin karbon elektrostatiğin önüne konduğunda, karbon birkaç hafta içinde yağla dolar ve koku geri döner.
Yükü daha hafif mutfaklarda, örneğin kafe ve pastanelerde, iyi bir yağ tutucu filtre ile tek bir karbon kademesi yeterli olabilir. Kömür ızgara yapan bir ocakbaşında ise tam kademeli sistem çoğu zaman tek gerçekçi çözümdür.
Yanlış filtre seçimi hangi sorunlara yol açar?
Sahada sık karşılaştığımız hatalar şunlardır:
- Koku şikâyeti olan bir mutfağa yalnızca elektrostatik filtre takmak; duman azalır, koku sürer.
- Önünde yağ tutucu olmayan bir karbon filtre kullanmak; karbon kısa sürede tıkanır.
- Fanı yeni filtrenin direncine göre kontrol etmemek; çekiş düşer, mutfakta duman kalır.
- Filtre ünitesini ulaşılamayan bir yere koymak; plakalar yıkanmaz, karbon değişmez.
- Bakım takvimi kurmamak; birkaç ay sonra filtre verimsiz çalışmaya başlar.
Her filtre kademesi kanala ek direnç getirir. Mevcut fanın bu direnci karşılayıp karşılayamayacağı montajdan önce hesaplanmalıdır. Fan değişirse sesi de değişir; konut binalarına yakın işletmelerde yeni fanın ses düzeyi de seçim ölçütleri arasına girer.
Filtre ünitesi nereye yerleştirilir?
Ünitenin yeri sistemin hem verimini hem bakımını belirler. Elektrostatik ünite genellikle davlumbazdan sonra, yatay kanal üzerinde ya da fanın hemen önünde konumlanır; karbon kademesi onu izler. Ünitenin önünde ve yanında, plakaları ya da karbon kasetlerini çıkarmaya yetecek boş alan bırakılmalıdır.
Yer darlığı olan dükkânlarda ünite, fanla birlikte kompakt bir kabin içinde çatıya ya da arka avluya yerleştirilebilir. Bu durumda kabinin yağmurdan korunması, elektrik bağlantısının uygun yapılması ve kapağının kilitlenebilmesi gerekir. Kemeraltı gibi dar sokaklı çarşı bölgelerinde bu karar çoğu zaman keşifte, binanın izin verdiği tek noktaya göre verilir.
Filtre seçimi için keşifte neye bakılır?
Doğru filtre ölçümle seçilir. Keşifte baktığımız başlıca noktalar:
- Pişirme türü ve günlük çalışma süresi
- Kanal kesiti, hava debisi ve fan kapasitesi
- Filtre ünitesinin yerleşebileceği alan ve bakım için erişim
- Baca çıkışının komşu pencerelere ve teraslara uzaklığı
- Şikâyetin türü: duman, koku ya da ikisi
Bu bilgilerle filtre boyutu, kademe sayısı ve bakım aralığı belirlenir. Fiyat da keşfin ardından netleşir; ünite boyutu, kademe sayısı, montaj yeri ve gerekiyorsa fan değişimi fiyatı belirleyen başlıca etkenlerdir. Keşif servis saatine denk gelirse dumanın ve kokunun gerçek yükü yerinde görülür; bu yüzden ziyareti mümkünse yoğun saate planlıyoruz.
Filtrelerin bakımı ne sıklıkla yapılır?
Elektrostatik filtre plakalarının yıkama aralığı pişirme yoğunluğuna bağlıdır; yoğun ızgara mutfaklarında birkaç haftada bir, sakin mutfaklarda birkaç ayda bir yıkama gerekebilir. Karbonun değişim aralığı ise koku yüküne ve önündeki kademelerin ne kadar iyi çalıştığına bağlıdır. İki aralık da işletmeden işletmeye değişir; ilk aylardaki gözlemle netleşir.
İzmir’de Alsancak, Karşıyaka ve Bornova gibi yoğun yerleşimli semtlerde restoranlar konut binalarıyla iç içe çalışır. Böyle yerlerde filtre bakımını aksatmak, şikâyetin birkaç hafta içinde geri dönmesi demektir. Dumana yönelik çözümler için elektrostatik filtre, şikâyetin bütününe bakan yaklaşım için baca dumanı ve koku çözümü sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Tesisiniz için yerinde bakalım.Kapsam ve fiyat yazılı gelir.
