Baca montajında paslanmaz çelik ve çift cidarlı baca seçimi

Malzeme seçimi cihazdan başlar. Bacaya bağlanacak cihazın yakıt türü, atık gaz sıcaklığı ve çalışma süresi, bacanın içinde neyle karşılaşacağını belirler. Ardından güzergâha bakılır: baca iç mekândan mı, şafttan mı, dış cepheden mi geçecek; çatıdan ne kadar yükselecek?

• Cihaz türü: kazan, şofben, jeneratör, fırın, mutfak davlumbazı ya da endüstriyel proses
• Yakıt: doğalgaz, LPG, fuel-oil, katı yakıt ya da elektrikli pişirme
• Atık gaz sıcaklığı ve yoğuşma ihtimali
• Güzergâh: iç mekân, şaft, dış cephe ya da çatı üstü
• Çevre koşulu: deniz kenarı, sanayi atmosferi, rüzgâra açık yükseklik

Baca imalatında en yaygın iki paslanmaz kalite 304 ve 316 sınıflarıdır. 304 kalite; kuru ve yüksek sıcaklıklı atık gazda, iç mekânda ve kısa hatlarda iyi sonuç verir. 316 kalite ise içerdiği molibden sayesinde asidik yoğuşmaya ve tuzlu havaya karşı daha dayanıklıdır.

Yoğuşmalı kazanlarda atık gaz düşük sıcaklıkta çıkar ve baca içinde asidik yoğuşma suyu oluşur. Bu durumda yoğuşmaya dayanıklı bir kalite ya da cihaz üreticisinin onayladığı baca sistemi seçilmelidir. Çeşme, Urla, Kuşadası ve Bodrum gibi kıyı yerleşimlerinde bacanın dış yüzeyinin de tuzlu havayla karşılaşacağı hesaba katılır.

Kalite kadar sac kalınlığı da önemlidir. İnce sac montajda kolay şekil alır, ama rüzgâr yükü, taşıyıcılar arasındaki mesafe ve temizlik fırçasının darbeleri karşısında daha çabuk deforme olur. Kalınlığı baca çapı ve yüksekliğiyle birlikte keşifte belirliyoruz.

Tek cidarlı baca, tek kat paslanmaz saçtan oluşur. Hafiftir, montajı kolaydır; iç mekânda, ısıtılan hacimlerde ya da mevcut bir tuğla bacanın içine gömlek olarak kullanılır. Dış yüzeyi sıcak olur, bu yüzden yanıcı malzemeden ve insanların temas edebileceği noktalardan uzak tutulmalıdır.

Çift cidarlı baca iç içe iki paslanmaz borudan oluşur, aradaki boşluk taş yünü gibi bir yalıtım malzemesiyle doldurulur. Yalıtım, atık gazın baca içinde soğumasını yavaşlatır; böylece çekiş korunur ve yoğuşma azalır. Dış yüzey daha az ısındığı için baca dış cephede, çatıda ve yapı geçişlerinde güvenle kullanılabilir. İki tipin birleşim biçimi de farklıdır; aynı hatta ikisi bir arada kullanılacaksa uygun bir geçiş parçası gerekir.

Çift cidarlı baca daha pahalıdır, her hatta gerekmez. Aşağıdaki durumlarda ise çoğunlukla doğru seçimdir:

• Baca dış cephede ya da çatı üstünde uzun bir mesafe boyunca soğuk havaya açıksa
• Yoğuşma riski yüksek cihazlar bağlanıyorsa
• Baca tavan ya da çatı gibi yanıcı malzeme içeren bir yapı elemanından geçiyorsa
• Bacanın dış yüzeyine insanların dokunabileceği alanlar varsa
• Bina cephesinde düzgün ve kalıcı bir görünüm isteniyorsa

İç mekândaki kısa bir bağlantıda ya da mevcut bacaya gömlek gereken durumlarda tek cidarlı baca yeterli olabilir. Kararı keşifte, güzergâh boyunca her bölümü ayrı değerlendirerek veriyoruz. Fiyat farkını tartarken bacanın kaç yıl kullanılacağını da düşünün; dış cephede erken bozulan tek cidarlı bir baca, ikinci montajla birlikte daha pahalıya gelebilir.

Baca çapı, cihaz çıkış ağzından ve atık gaz debisinden yola çıkılarak belirlenir. Bacanın toplam yüksekliği, dirsek sayısı ve yatay bölümlerin uzunluğu da hesaba girer. Dar seçilen baca atık gazı tahliye edemez ve geri tepme yapar; gereğinden geniş seçilen baca ise gazın soğumasına ve çekişin zayıflamasına yol açar. Hat boyunca çap değişecekse ani daralma yerine redüksiyon parçasıyla kademeli geçiş yapılır.

Cihaz üreticisinin kurulum kılavuzundaki baca değerleri ilk referanstır. Birden fazla cihazın tek bacaya bağlanacağı durumlarda hesap daha dikkatli yapılır. Mutfak bacalarında ise çap, davlumbaz ölçüsüne ve gereken hava debisine göre seçilir; bu konu endüstriyel mutfak havalandırması ile birlikte ele alınır.

Doğru malzeme de yanlış montajla erken bozulabilir. Montajda dikkat ettiğimiz başlıca ayrıntılar:

• Birleşimlerin doğru yönde geçmesi ve kelepçeyle sabitlenmesi
• Duvar ve çatı geçişlerinde yalıtımlı geçiş parçası kullanılması
• Dikey hatta belirli aralıklarla taşıyıcı ve duvar bağlantısı konması
• Baca dibinde yoğuşma suyu tahliyesi ve temizleme kapağı bırakılması
• Çatı çıkışında yağmur şapkası ya da cihaza uygun başlık takılması
• Montaj sonunda çekiş ve sızdırmazlık kontrolü yapılması

Temizleme kapağı en çok unutulan ama yıllarca işe yarayan parçadır. Kapağı olmayan bir baca temizlenmek istendiğinde söküm gerekir.

Jeneratör egzozu yüksek sıcaklıkta ve titreşimle çıkar. Bu bacalarda jeneratör çıkışına esnek bir bağlantı parçası olan kompansatör konur, hat yalıtılır ve egzoz susturucusuyla birlikte planlanır. Yalıtımsız bir jeneratör bacası geçtiği odayı ciddi biçimde ısıtır. Jeneratör ve kazan atık gazı için gaz tahliye hatları sayfamıza bakabilirsiniz.

Mutfak bacasında sorun sıcaklıktan çok yağdır. Birleşimlerin yağ sızdırmayacak biçimde yapılması, yatay bölümlerin yağın toplanacağı noktaya doğru hafif eğimle döşenmesi ve temizleme kapaklarının sık bırakılması gerekir. Burada da paslanmaz tercih edilir; yağ ve temizlik kimyasalları galvaniz kaplamayı zamanla yıpratır.

Keşifte cihazın markası, modeli ve çıkış ölçüsü, bacanın geçeceği güzergâh, çatı yapısı ve komşu yapılara uzaklık incelenir. Mevcut bir baca yenilenecekse eski bacanın durumu ve içine gömlek takılıp takılamayacağı da değerlendirilir. Çok katlı binalarda bina yönetiminin onayı ve cepheye iskele kurulacak alanın kullanımı da bu aşamada konuşulur. Fiyatı belirleyen başlıca etkenler baca çapı ve yüksekliği, cidar tipi, paslanmaz kalitesi, dirsek ve geçiş parçası sayısı ile iskele ya da vinç gerekip gerekmediğidir.

Konak’taki merkezimizden İzmir’in tüm ilçelerine, Manisa ve Uşak’taki fabrikalara, Muğla ve Aydın’daki otellere baca montajı için keşif planlıyoruz. Montaj seçenekleri ve süreç için baca montajı sayfamızı inceleyebilir, keşif için bizimle iletişime geçebilirsiniz.